Przez trzy dekady Chiny rosły w tempie blisko 10% rocznie. W 2015 r., po krachu na giełdzie w Szanghaju i dewaluacji juana, pisaliśmy o pierwszych oznakach kryzysu. Od tamtej pory tempo wzrostu spadło o połowę. Wyjaśniamy, skąd biorą się problemy drugiej gospodarki świata.
1. Koniec boomu na nieruchomościach
Budownictwo mieszkaniowe i branże z nim związane odpowiadały za dużą część chińskiego PKB. Po zaostrzeniu zasad kredytowania deweloperów w 2020 r. największe firmy, z Evergrande na czele, przestały spłacać długi. Ceny mieszkań spadają, a gospodarstwa domowe, które trzymały oszczędności w nieruchomościach, czują się biedniejsze i mniej wydają.
2. Długi samorządów
Władze lokalne finansowały inwestycje przez specjalne spółki, a spłacały je ze sprzedaży gruntów. Gdy rynek nieruchomości osłabł, dochody z gruntów spadły, a dług został.
3. Demografia
Liczba ludności Chin spada od 2022 r., a społeczeństwo starzeje się szybciej niż w Europie. To skutek wieloletniej polityki jednego dziecka. Ubywa osób w wieku produkcyjnym, rosną koszty emerytur i opieki.
4. Słaby popyt wewnętrzny
Udział konsumpcji w chińskim PKB jest niski jak na kraj o tym poziomie rozwoju. Gospodarka opiera się na inwestycjach i eksporcie, co prowadzi do nadwyżek produkcji i presji deflacyjnej.
5. Napięcia handlowe
Cła w handlu z USA, ograniczenia eksportu technologii i przenoszenie części produkcji do innych krajów Azji, Meksyku czy Europy Środkowej („friend-shoring”) osłabiają model wzrostu oparty na eksporcie.
Co to oznacza dla Polski
- Tańszy import z Chin (m.in. elektronika, samochody elektryczne, panele fotowoltaiczne) i silniejsza konkurencja dla europejskich producentów.
- Szansa na inwestycje firm, które przenoszą produkcję bliżej rynku europejskiego.
- Ryzyko dla eksporterów surowców i maszyn, którzy sprzedają do Chin.
Aktualne dane i prognozy dla Chin publikuje m.in. Bank Światowy.
Najczęściej zadawane pytania
Ile wynosi wzrost PKB Chin?
Władze w ostatnich latach wyznaczały cel w okolicach 5% rocznie, wobec blisko 10% w latach 2000–2010.
Czy Chiny grozi kryzys podobny do japońskiego?
Ekonomiści wskazują podobieństwa: pęknięta bańka na nieruchomościach, starzenie się społeczeństwa i niska inflacja. Różnicą jest niższy poziom dochodów w Chinach.
Co się stało w 2015 r.?
Indeksy giełdowe w Szanghaju straciły w kilka tygodni około jednej trzeciej wartości, a w sierpniu bank centralny niespodziewanie osłabił juana.
Zdjęcie główne: Panorama dzielnicy Pudong w Szanghaju. Fot. Ernest Jourdier, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.
Czy ten tekst był pomocny? Oceń go
Nikt jeszcze nie ocenił tego tekstu.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
