Krzywa Laffera to jeden z najczęściej przywoływanych – i najczęściej nadużywanych – wykresów w debacie o podatkach. Wyjaśniamy, co naprawdę z niej wynika.
Na czym polega
Krzywa pokazuje zależność między stawką podatku a wpływami do budżetu. Przy stawce 0% państwo nie zbiera nic. Przy stawce 100% także nic – bo nikt nie będzie legalnie pracował ani zarabiał, skoro całość odda fiskusowi. Pomiędzy tymi skrajnościami wpływy najpierw rosną, a po przekroczeniu pewnej stawki zaczynają spadać.
Skąd nazwa
Według popularnej anegdoty ekonomista Arthur Laffer narysował tę krzywą w 1974 r. na serwetce w restauracji w Waszyngtonie, podczas rozmowy z doradcami prezydenta Geralda Forda. Sam pomysł nie był nowy – podobne obserwacje formułowali wcześniej m.in. arabski uczony Ibn Chaldun i John Maynard Keynes.
Dlaczego wpływy spadają przy wysokich stawkach
- ludzie pracują mniej lub rezygnują z dodatkowych zleceń,
- rośnie opłacalność unikania i uchylania się od podatków,
- firmy i zamożni podatnicy przenoszą dochody za granicę,
- część działalności przechodzi do szarej strefy.
Najczęstszy błąd
Z krzywej nie wynika, że każda obniżka podatków zwiększa wpływy. Wynika z niej tylko, że istnieje stawka maksymalizująca dochody. Gdzie leży – zależy od rodzaju podatku, kraju, możliwości unikania opodatkowania i okresu, który bierzemy pod uwagę. Badania empiryczne zwykle wskazują, że w krajach rozwiniętych stawki podatku dochodowego leżą poniżej tego punktu, więc obniżka zmniejsza wpływy (choć mniej, niż wynikałoby z prostego rachunku).
Przykład liczbowy
Załóżmy, że przy stawce 20% podatnicy deklarują 1000 zł dochodu, a budżet dostaje 200 zł. Po podniesieniu stawki do 25% deklarowany dochód spada do 900 zł – wpływy rosną do 225 zł. Przy stawce 60% deklarowany dochód spada do 300 zł – wpływy wynoszą 180 zł, mniej niż na początku. To ilustracja, nie dane z rzeczywistej gospodarki.
Więcej o historii i krytyce koncepcji: hasło „Krzywa Laffera” w Wikipedii.
Najczęściej zadawane pytania
Czy krzywa Laffera jest prawdziwa?
Jej ogólny kształt jest logiczny i powszechnie akceptowany. Spór dotyczy tego, gdzie leży jej szczyt.
Czy obniżka podatków się „sama finansuje”?
Rzadko. Najczęściej tylko częściowo, przez szybszy wzrost gospodarczy i mniejsze unikanie podatków.
Kim jest Arthur Laffer?
Amerykański ekonomista, doradca prezydenta Ronalda Reagana, jeden z twórców tzw. ekonomii podaży.
Zdjęcie główne: Kalkulator naukowy HP-35. Fot. Seth Morabito, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Czy ten tekst był pomocny? Oceń go
Nikt jeszcze nie ocenił tego tekstu.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
