W 2009 r. George Friedman, założyciel ośrodka analitycznego Stratfor, wydał książkę The Next 100 Years (po polsku „Następne 100 lat”). Opisał w niej, jak według niego będzie wyglądał świat XXI wieku. Po kilkunastu latach można porównać jego tezy z tym, co faktycznie się wydarzyło. Na łamach Biegunu Wydarzeń pisaliśmy o tym już w 2015 r. – wracamy do tematu z aktualną perspektywą.
Na czym opierał się Friedman
Friedman nie przewidywał konkretnych wydarzeń, tylko kierunki wynikające z geografii, demografii i gospodarki. Zakładał, że państwa działają zgodnie ze swoimi stałymi interesami, a nie deklaracjami polityków. Dlatego najwięcej trafnych tez dotyczy długich trendów, a najmniej – dat.
Co się sprawdziło
- Powrót Rosji do polityki siły. Friedman pisał, że Rosja w latach 2010–2020 spróbuje odbudować wpływy na obszarze byłego ZSRR. Kolejne lata pokazały, że ten kierunek był trafny, a konflikt z Zachodem stał się jednym z głównych tematów dekady.
- Rosnące znaczenie Polski. Autor widział Polskę jako jedno z kluczowych państw Europy Środkowej. Szybki wzrost gospodarczy, napływ inwestycji i rosnąca rola regionu w polityce UE potwierdzają ten kierunek.
- Turcja jako mocarstwo regionalne. Turcja prowadzi coraz bardziej samodzielną politykę na Bliskim Wschodzie, Kaukazie i w basenie Morza Czarnego.
- Demografia jako problem bogatych krajów. Starzenie się społeczeństw i spadek dzietności w Europie, Japonii i Chinach to dziś jedno z głównych wyzwań gospodarczych.
Co się nie sprawdziło (na razie)
- Rozpad Chin. Friedman sugerował, że w latach 20. Chiny osłabną i mogą się podzielić wewnętrznie. Gospodarka Chin rzeczywiście zwolniła, ale państwo pozostaje scentralizowane i jest drugą gospodarką świata.
- Szybki upadek Rosji. Według książki Rosja miała się załamać w latach 20. Kraj jest osłabiony sankcjami i demografią, ale nie rozpadł się.
- Japonia jako ekspansywne mocarstwo. Japonia zwiększa wydatki obronne, ale jej gospodarka od lat rośnie wolno, a polityka pozostaje ostrożna.
Czego uczy ta lektura
Prognozy długoterminowe są przydatne nie dlatego, że trafiają z datami, ale dlatego, że wskazują siły, które działają przez dekady: położenie geograficzne, liczbę ludności, dostęp do energii i szlaków handlowych. Te same czynniki opisują dziś ekonomiści, gdy analizują np. przenoszenie produkcji z Azji do Europy Środkowej. Streszczenie tez książki znajdziesz w opisie „The Next 100 Years” w Wikipedii.
Najczęściej zadawane pytania
Kim jest George Friedman?
To amerykański analityk geopolityczny urodzony w Budapeszcie, założyciel Stratforu, a później serwisu Geopolitical Futures.
Czy „Następne 100 lat” warto czytać dziś?
Tak, ale jako ćwiczenie z myślenia o długich trendach, a nie jako kalendarz wydarzeń.
Co Friedman pisał o Polsce?
Że w XXI wieku Polska zyska na znaczeniu jako państwo frontowe Europy Środkowej i jeden z liderów regionu.
Zdjęcie główne: Mapa świata w dwóch półkulach z 1849 r.. Fot. Archibald Fullarton & Co., Wikimedia Commons, Public domain.
Czy ten tekst był pomocny? Oceń go
Nikt jeszcze nie ocenił tego tekstu.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
