W 2015 r. pisaliśmy na Biegunie Wydarzeń, że Polska wkrótce wyprzedzi Grecję w PKB na osobę, i zastanawialiśmy się, czy kiedykolwiek dogoni Zachód. Dziś pierwsza część prognozy jest faktem, a druga – wciąż otwartym pytaniem. Sprawdzamy, co mówią dane.
Jak mierzy się „doganianie”
Do porównań między krajami używa się PKB na mieszkańca według parytetu siły nabywczej (PPS). Ta miara uwzględnia, że w Polsce za tę samą kwotę kupimy więcej usług i towarów niż np. w Niemczech. Eurostat podaje wynik jako procent średniej unijnej (UE = 100) – aktualne wartości znajdziesz w tabeli Eurostatu tec00114.
Polska w liczbach
- W 2004 r., przy wejściu do UE, PKB na mieszkańca Polski wynosił około połowy średniej unijnej.
- W połowie poprzedniej dekady Polska zrównała się z Grecją, którą mocno dotknął kryzys zadłużenia, a w kolejnych latach wyraźnie ją wyprzedziła.
- W ostatnich latach wskaźnik dla Polski zbliżył się do 80% średniej UE – to poziom porównywalny z Portugalią i wyższy niż w Grecji czy na Słowacji.
Dla porównania Niemcy mają ok. 115–120% średniej, a Irlandia i Luksemburg znacznie więcej (tam wynik zawyżają zyski międzynarodowych firm).
Co napędzało wzrost
- Fundusze unijne i inwestycje w infrastrukturę.
- Napływ inwestycji zagranicznych i włączenie polskich firm w łańcuchy dostaw, zwłaszcza niemieckie.
- Tania i stosunkowo dobrze wykształcona siła robocza.
- Duży rynek wewnętrzny i stabilny system bankowy (Polska jako jedyna w UE uniknęła recesji w 2009 r.).
Co może zatrzymać doganianie
- Demografia. Dzietność w Polsce spadła poniżej 1,3 dziecka na kobietę, a liczba osób w wieku produkcyjnym maleje.
- Niska stopa inwestycji. Inwestycje w relacji do PKB są niższe niż w krajach regionu, które szybko się rozwijały.
- Innowacyjność. Wydatki na badania i rozwój rosną, ale wciąż są poniżej średniej UE, a model „taniej montowni” się wyczerpuje.
- Energetyka. Wysoki udział węgla oznacza drogą energię i koszty emisji CO₂ dla przemysłu.
Kiedy Polska dogoni średnią UE?
Jeśli PKB na mieszkańca będzie rósł o 1,5–2 punkty procentowe szybciej niż średnio w UE, Polska może osiągnąć poziom unijnej średniej w ciągu kilkunastu lat. Do najbogatszych krajów Zachodu droga jest dłuższa – i zależy głównie od tego, czy uda się przejść od konkurowania kosztami do konkurowania produktami i technologią.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Polska jest bogatsza od Grecji?
W PKB na mieszkańca według siły nabywczej – tak, od drugiej połowy poprzedniej dekady.
Dlaczego PKB na mieszkańca liczy się w PPS?
Bo uwzględnia różnice cen między krajami i lepiej pokazuje realny poziom życia niż przeliczenie po kursie walut.
Czy wyższe PKB oznacza wyższe pensje?
W długim okresie tak, ale płace zależą też od wydajności pracy i udziału wynagrodzeń w dochodzie narodowym.
Zdjęcie główne: Panorama centrum Warszawy z wieżowcami. Fot. Quintin Soloviev, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.
Czy ten tekst był pomocny? Oceń go
Nikt jeszcze nie ocenił tego tekstu.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
